Tradycyjnie innowacyjni - pogadanka w klasztorze o gospodarce średniowiecza. Zapraszam.

Na zaproszenie księdza Antoniego wystąpię w najbliższy czwartek z wykładem w klasztorze Karmelitów we Wrocławiu. Zapraszam serdecznie. 

	Zyszko
	18 kwietnia 2026 09:16

(NIE)CIEKAWE CIEKAWOSTKI

Jak wiemy ciekawostki  historyczne kojarzą się zazwyczaj  z makabreską, tanią sensacją i gołymi stworami.  Często, zwłaszcza w dobie AI, za ciekawostki uchodzą najprostsze fakty skopiowane z polskiej wikipedii okraszone zupełnie ahistoryczm obrazkiem. Czyli nuda do kwadratu. Ale przecież tak być nie musi. Ciekawostka, jako odrębna forma literacka, ma swoją rolę. Może w jednej chwili zainspirować Czytelnika, “zabić mu ćwieka”, skłonić  do dalszych poszukiwań i drążenia tematu. Czasem jest niewygodna, nie pasuje do ułożonego w głowie obrazu, czy ogólnie przyjętych narracji. Słowem ciekawostka musi być ciekawa. Oczywiście nie dla każdego.  Poniżej przytaczam dwa przykłady ciekawostek, które zainteresowały mnie i które umieściłem książce "Czasy Piastów. Tysiąc lat temu". Podaję je w formie ...

	Zyszko
	21 listopada 2025 13:13

Żagań - piękne miejsce które polecam choć sam w nim nie byłem

Gabriel przypomniał mi wczoraj o Żaganiu.  Kiedyś umieściłem to miasto w "Atlasie legend". Później zrobiłem i wydrukowałem  dla ich Urzędu Miasta poniższą mapkę z uwzględnieniem kilku legend, które znalazłem (jedna z nich mówiła o założeniu miasta około 700 roku).  Mapka nie jest dostępna na żadnej stronie (nawet tej urzędu miasta w zakładce Legendy -trochę szkoda) więc wrzucam ją tutaj. Mam nadzieję, że nikt się nie obrazi. Piękny, Poaugustiański Zespół Klasztorny został uznany za pomnik historii i rzeczywiście nim jest.  Śledząc jego dzieje można uczyć się historii Dolnego Śląska od rozbicia dzielnicowego przez reformację (którą konwent przetrwał) po sekularyzację pruską. A przecież klasztor to tylko jeden z wielu zabytków. Obiecałem sobie kiedyś, że zabiorę tam rodzinę na wycieczkę ...

	Zyszko
	14 września 2025 16:18

"Czasy Piastów" czyli po co tyle obrazków

Tym razem trochę z innej beczki. Sporo komentujących moje posty na FB wytyka mi różne błędy, nieścisłości, czy zwyczajne bzdury. Cóż, co do błędów - moje książki rzecz jasna nie są ich pozbawione, mimo że korzystam z profesjonalnej korekty. Ale też nie przypominam sobie publikacji naukowej z czasów PRL w której nie byłoby wklejonej erraty. Później już chyba nikt się w takie rzeczy nie bawił. Niemniej czytając recenzje książek historycznych  widać, że i współczesne tytuły  nie są pozbawione drobnych “wpadek”. Jest to rzecz normalna.  Natomiast nie powinna przysłaniać sprawy podstawowej - po co książka powstała i czy faktycznie spełnia swoje zadanie.

Ja mam swoje cele, o których nie będę się tu rozwodził, bo też nie o to chodzi, żeby Czytelnikom “wykładać kawę na ławę” i obrażać ich inte ...

	Zyszko
	8 czerwca 2025 12:25

Pogaństwo, czyli sztuka po taniości

Podobno wszystko kiedyś już było. NIe zgadzam się z tym twierdzeniem - książki takiej jak Czasy Piastów jeszcze nikt przed nie wydał :). Patrząc na egzemplarz, który  przyszedł  z drukarni mogę śmiało tak powiedzieć.

Natomiast pewne zjawiska dotyczące sztuki i religii są starsze niż polskie  państwo. Mówiliśmy w poprzednim wpisie o chrześcijańskim zapatrywaniu na sztukę, dziś czas na pogańską wizję świata.

 Pogaństwo nie zniknęło więc z dnia na dzień i wielu poddanych nadal skrycie oddawało cześć dawnym bóstwom. Wraz z nową religią przyszedł też nowy porządek społeczny i ekonomiczny. Zniknęły podziały plemienne, za to pojawiła się silna władza książęca oparta na podatkach i powinnościach poddanych, a to nie wszystkim się spodobało. Wielu życzyło sobie, żeby znów było tak jak kiedyś. Pe ...

	Zyszko
	1 maja 2025 07:35

Czasy Piastów. O kamiennych kościołach.

Czasy Piastów od kilku dni są do nabycia  w przedsprzedaży na stronie https://legendarz.pl/

Z góry przepraszam za wszelkie błędy językowe i teologiczne jakie popełnił w swojej wypowiedzi Chrobry. Król miał wiele na głowie i mógł coś pokręcić.

Kraków to jeden z największych i najważniejszych polskich grodów. Leży na arcyważnym szlaku handlowym między Kijowem a Pragą, co przysparza mu ogromnych bogactw. Kiedyś była to stolica państwa Wiślan, potem zajęli ją Czesi, w końcu gród zdobył Mieszko i wraz z całą Małopolską włączył w granice swojego państwa. Podbite ziemie książę oddał we władanie swojemu synowi Bolesławowi. Ten jeszcze za życia ojca zaczął wznosić na wzgórzu wawelskim kolejne murowane kościoły i kaplice. Gdy został władcą całego kraju, wystarał się o powstanie biskupstwa krakow ...

	Zyszko
	16 kwietnia 2025 18:24

Arabska jesień w Pradze, czyli o początkach państwa polskiego.

Moja najnowsza książka o Chrobrym - "Czasy Piastów. Tysiąc lat temu" trafiła do drukarni i pojawiła się w przedsprzedaży. 

https://legendarz.pl/produkt/czasy-piastow-tysiac-lat-temu/

Napisałem na jej temat kilka mądrości, ale przy ich wrzucaniu do SN mnie wywaliło. Więc widocznie nie były one aż tak potrzebne. Wklejam więc poprostu fragment jednego z rozdziałów. Fizycznie ksiązki  do magazynu zjadą na koniec miesiąca (o ile żadna maszyna nie padnie). 

Bolesław Chrobry wkroczył właśnie do Czech, obwołując się ich księciem. Stolica kraju – Praga – przywitała go z nadzieją, że zakończy wewnętrzne spory i zaprowadzi pokój. Miasto jest bogatsze i ludniejsze niż jakikolwiek piastowski gród, gdyż leży na jednym z najważniejszych szlaków handlowych Europy,  Zaczyna się on w arabskim Kalifaci ...

	Zyszko
	4 kwietnia 2025 09:32

RON - kraj dla katolicyzmu stracony, czyli o jezuickiej szkole

Skoro temat edukacji został wywołany przez Panią bozenan https://bozenan.szkolanawigatorow.pl/o-edukacji-znowu to pozwolę sobie wrzucić rozdział z "Lepszych czasów" dotyczący szkoły jezuickiej.  Temat jak zwykle potraktowałem mocno skrótowo. Ale bez tego rozdziału  pisanie o Rzeczpospolitej Obojga  Narodów nie miałoby  sensu.

Przypomiam, że na stronie www.legendarz .pl  zestaw obu książek "Dobre czasy" i "Lepsze czasy" dostępny jest w przystępnej cenie (99zł)

https://legendarz.pl/produkt/zestaw-ksiazek-dobre-czasy-jak-zarobic-w-sredniowieczu-i-lepsze-czasy-jak-zostac-krolem/

Wilno stolica Wielkiego księstwa Litewskiego właśnie przeżywa swój Złoty WIek.  To ludne i wielkie miasto szybko się rozwija, powstają mury miejskie z dziewięcioma bramami, stały most przez rzekę, murowane budowle ...

	Zyszko
	15 lutego 2024 12:09

O niedoli chłopów pańszczyźnianych

Ze szkoły pamiętam, że opisując sytuację chłopów w Rzeczpospolitej podręczniki cytowały zawsze albo zagranicznych "podróżników" albo oświeceniowych "reformatorów". Teraz wiem, że już za komuny było kilka książek rzetelnie, bo w sposób statystyczny, opisujących stan posiadania chłopów pańszczyżnianych. No ale wiemy, że dane liczbowe nie interesują nikogo, a już najmniej  twórców podręczników do  historii. Dlatego cieszę się, że w Lepszych czasach udało mi się umieścić ten rozdział o wsi, który przytaczam poniżej w całości.

W całej Koronie i Prusach jest ponad 20 tysięcy wsi, czyli całkiem sporo. Przeciętnie wioska liczy 10-15 piętnaście gospodarstw i zamieszkuje je od 80 do 100 chłopów. Cały jej teren dzieli się na kilka części – jedną pod plac i budynki, drugą na pola, trzecią na ...

	Zyszko
	18 grudnia 2023 21:21

Lepsze czasy - już są!

Nareszcie po roku pracy udało się. Wczoraj ksiażka Lepsze czasy dojechała z drukarni - efekt jest więcej niż dobry. WIększość z 400 przedsprzedażowych zamówień już wyjechała z magazynu, reszta zostanie nadana w poniedziałek. Tym z Państwa którzy książkę zamówili dziękuję za cierpliwość. Tych, którzy jeszcze tego nie zrobili - zachęcam, naprawdę warto. Jest o produkcji folwarcznej, o pańszczyźnie, eksporcie wełny, ołowiu i potażu, o Szkotach w Jarocinie i Anglikach w Elblągu, o szkołach jezuickich i wielu innych sprawach . Tylko bitwy pod Kircholmem nie zdążyłem narysować :-)

Książka do kupienia na stronie:

https://legendarz.pl/

https://basnjakniedzwiedz.pl/produkt/lepsze-czasy-jak-zostac-krolem/

https://allegro.pl/oferta/lepsze-czasy-jak-zostac-krolem-14702841657

	Zyszko
	8 grudnia 2023 14:04

Lepsze czasy. Jak zostać królem - przedsprzedaż

Tytuł mocno na przekór panującym tu ostatnio nastrojom. No ale trzeba jakoś  działać. Publikacji o tym jak strasznym miejscem do życia była Polska przez wieki przybywa. Za chwilę premierę ma serial powielający tę narrację. Dlatego trzeba tworzyć własną ofertę przytaczającą ładnie zilustrowane i strawnie podane fakty. Do drukarni trafiła kontynuacja "Dobrych czasów". Nosi tytuł "Lepsze czasy. Jak zostać królem". Opisałem w niej i zilustrowałem bodaj wszystkie najważniejsze aspekty gospodarki Rzeczpospolitej Obojga Narodów. Sporo miejsca poświęciłem funkcjonowaniu folwarku i pańszczyźnie. Książka na razie  jest do kupienia w przedsprzedaży w moim sklepie w stosownie obniżonej cenie.

https://legendarz.pl/

Od 10.12 będzie już fizycznie dostępna w kilku innych miejscach (w tym na Allegro i ...

	Zyszko
	15 listopada 2023 13:22

Chęciny, Holendrzy i pewien przypadek

Słowem wstępu chciałbym wspomnieć o pewnym znaku.

Historia w naszym kraju jest  obecna na każdym kroku i nie ma w zasadzie chyba miejsca z którym nie wiązałaby się jakaś ciekawa opowieść z przeszłości. Ale tego czego nam brak, w porównaniu do sąsiadów, to ciągłość tej historii - zwłaszcza gospodarczej. Przez wojnę i  komunę wszystko zostało jakby odcięte.  Tymczasem przedwczoraj, szukając grafiki referencyjnej do koloru marmuru kieleckiego dla poniższej  ilustracji  natrafiłem na takie ogłoszenie, wrzucone całkiem niedawno bo w lutym:

http://nportal.pl/oferta/sprzedaz-dzialka-kielecki-checiny-npo81586595

Ktoś sprzedaje kamieniołom Zygmuntówka ,który działał przeszło 400 lat temu, a ja go kilka dni wcześniej rysowałem. Czy to nie jest niesamowite? Czy w ogóle poza Wieliczką jest jakieś ...

	Zyszko
	17 kwietnia 2023 07:31

Czy Kościół płacił podatki?

Ostatnio, nie wiem dlaczego, przeskoczyliśmy w naszej podróży Radom - miasto obrad  Trybunału Skarbowego. Wróćmy więc jeszcze na chwilę do kwestii podatków. Poprzednio opisane stałe podatki kwarciane i nadworne były w zasadzie czynszem z państwowych majątków zarządzanych przez dzierżawców. "Prawdziwe" czyli publiczne  podatki uchwalane były przez szlachtę na sejmie (normalnie co 2 lata) i miały różną formę. W omawianym roku 1605 był to podatek łanowy naliczany od obszaru (łanów) uprawianej ziemi. I tu pojawia się kilka sprzeczności w obowiązującej narracji. Wiemy że "warcholska" szlachta podatków uchwalać nie chciała. Ale przecież poza szlachtą najbiedniejszą która nie "miała" chłopów łanowe płacili tylko poddani. Skoro chłop był "niewolnikiem", po co więc tak się bronić przed tymi pod ...

	Zyszko
	24 marca 2023 08:48

Wajda i iłżeckie dzbany

Nasza podróż trwa dalej. Z Radomia niedaleko do Iłży - na przełomie XVI i XVII wieku centrum garncarstwa. Chociaż Kraków miał więcej warsztatów, to ze względu na słaby materiał najlepsze wyroby sprowadzano tam właśnie z iłżeckich warsztatów. Poźniej różnie bywało, ale  jeszcze w XX wieku produkowano tu piękne figurki i inne rękodzieło. Nawet sam Wajda w 1951 nakręcił tswój (pierwszy?) film - "Ceramika iłżecka". Nie oglądałem, więc nie polecę.  Dziś po tych latach przemysłowej świetności niewiele zostało - ruiny zamku, jeden stary garncarski  piec i  kolejka wąskotorowa urywająca sięw lesie. No ale Iłża to nadal malownicze miasteczko i warto je odwiedzić, zwłaszcza latem, bo na rynku sprzedają znane z wybornego smaku  lody włoskie.

Panicz ma takie delikatne rączki jak u dziewczynki, a ...

	Zyszko
	16 marca 2023 08:44

Władzio Waza w krainie kolorowych marzeń

Moich marzeń, dodam. A ja marzę sobie czasem , że wszystkie , ale to wszystkie zamki w Polsce zostają odbudowane i żyją własnym życiem.  Koniec tych straszących , smętnych  ruin, za to powstają piękne klimatyczne hotele, muzea, czy poprostu rezydencje  dla wystarczająco bogatych. To się oczywiście nigdy nie stanie, ale może doczekam chociaż jednej rekonstrukcji któregoś z świętokrzyskich zamków? Oby. Tymczasem z młodym Władysławem możemy udać się do zrekonstruowanego zamku w  Rawie Mazowieckiej. NIe spotkamy tam niestety Lolka Skarpetczaka, ale i tak będzie ciekawie. Zapraszam.

    Rawa Mazowiecka

Podatek  z całej Korony zbierany jest raz w roku przez starostów grodowych  - urzędników królewskich, w wszystkich większych miastach. Należność do nadwornego skarbu odprowadza się do stolic ...

	Zyszko
	8 marca 2023 08:18

Regalia, czyli oddaj królowi co królewskie.

Dzisiaj dalej o podatkach

Szczerze mówiąc sam nie wiem czy ten temat warto aż tak dokładnie tłumaczyć, ale nie umiem się powstrzymać.

REGALIA

Oczywiście majątki ziemskie to tylko jedno ze źródeł dochodu skarbu nadwornego i kwarcianego. Są jeszcze inne, nie mniej ważne.Od najdawniejszych czasów władcy  Rzeczpospolitej przysługują różne przywileje względem poddanych. Posiada też szereg regaliów - czyli dziedzin gospodarki zastrzeżonych tylko dla niego. Z czasem część z dawnych praw się zatarła, a część zamieniono na świadczenia w gotówce, które teraz zasilają królewski skarbiec.

1.  Mennica

         Tylko władca ma prawo bicia w kraju monety. Oczywiście przekazuje swój przywilej wyznaczonym osobom, za stosowną opłatą.   Ta wynosi średnio 15 od każdych 300 groszy  wybitych i puszczonych ...

	Zyszko
	27 lutego 2023 19:25

Gołe dożywocie do wiernych rąk

Dzisiaj początek pogadanki o podatkach w1605 roku. Dość obszerny temat, więc zajmie co najmniej kilka odcinków. A ledwo wyjechaliśmy z Warszawy...

Niestety sejm rozszedł się bez uchwalenia podatków na potrzeby wojenne. Król jednak nie zrezygnował ze swoich planów .Tymczasem młody królewicz w towarzystwie ochmistrza wyrusza do Rawy Mazowieckiej. W drodze towarzyszy im podskarbi koronny Piotr Firlej. To on odpowiada za państwowy skarbiec, ma więc teraz szczególnie wiele powodów do zmartwień.

Eh chłopcze, nie mam już na to wszystko siły i zdrowia. Od piętnastu  się męczę na tym urzędzie.. Co roku ściąganie podatków idzie coraz oporniej - szlachta miga się i wykręca jak tylko może.A im kto bogatszy tym mniej chętnie płaci. Czasem zaległości ciągną się latami A przecież wojsko trzeba opłac ...

	Zyszko
	20 lutego 2023 21:34

Król panuje, ale nie rządzi ?

Zanim opuścimy Warszawę zajrzyjmy jeszcze do Sali Senatorskiej Zamku Królewskiego.

Zapewne wszyscy doskonale pamiętają ze szkoły podstawowej jak funkcjonował sejm walny - czyli najważniejsza instytucja w ustroju Rzeczpospolitej. Ja nie, dlatego musiałem zrobić sobie ściągawkę.

Sejm walny, czyli zjazd szlachty wszystkich ziem Rzeczypospolitej ma starą tradycję, sięgającą czasów Jagiełły. Ale dopiero trzydzieści lat temu, uchwalono  konstytucję, która dokładnie określa  jego prawa i działanie.To tu zapadają wszystkie wazne dla kraju decyzje - o sojuszach, wojnach, podatkach, cłach, nowych konstytucjach, przepisach i prawach karnych czy małżeństwach rodziny królewskiej.

Zgodnie z prawem władca zwołuje sejm raz na dwa do Warszawy gdzie obraduje się przez sześć tygodni . Chyba, że poja ...

	Zyszko
	16 lutego 2023 20:46

Jak zostać królem Polski i nie tylko. Przewodnik.

Inaczej niż przy poprzednich moich  wpisach tym razem postanowiłem podzielić się z Państwem nie gotowym jeszcze produktem, ale relacją z różnych etapów tworzenia.

A więc dziś słów kilka o powstającej dopiero książce “Dobre czasy. Jak zostać królem”

Przystępując do pracy nad tą publikacją wiedziałem, że chcę opisać i zilustrować  Rzeczpospolitą Obojga Narodów. Wyobraziłem sobie  podróż przez tamten kraj i tamte czasy z kimś, kto będzie poznawał ówczesną technikę, gospodarkę, budownictwo i w ogóle wszelkie aspekty życia różnych stanów. Ale nie miałem pomysłu kim mógł być bohater o tak wszechstronnych zainteresowaniach. W końcu wtedy, inaczej niż dziś, ludzie nie znali się na wszystkim. Każdy starał się raczej zajmować swoją dziedziną i w niej doskonalić. Każdy poza...królem.

Czytając o ...

	Zyszko
	7 lutego 2023 16:47

Dobre czasy - średniowieczny przewodnik po mieście

"Dobre czasy" mają co najmniej kilka nieoczywistych motywów  w pełni zrozumiałych tylko dla stałych użytkowników Szkoły nawigatorów. 

Życzę więc Państwu dobrej zabawy przy ich odnajdywaniu, ewentualnie tłumaczeniu i rozwijaniu osobom niezwiązanym z SN.

WOLNY RYNEK, CZYLI PRZEWODNIK PO MIEŚCIE

Miasto to nie tylko ograniczona murami przestrzeń wypełniona domami, ale przede wszystkim zamknięta i zgrana społeczność ludzi żyjących zgodnie z nadanymi przez władcę przywilejami. Nie znaczy to, że obcy nie mieli tu wstępu – wręcz przeciwnie. Chętnie witano przybyszów, czasem nawet z drugiego końca świata, o ile tylko można było ubić z nimi dobry interes.

Panie mój, potężny władco niezmierzonych ziem, polepszycielu spraw mnogich ludów, pogromco niewiernych, oby pomyślny był koniec twych poczy ...

	Zyszko
	30 listopada 2022 10:09